Nieuwe typologie voor Nederlandse asielzoekerscentra

Toen we begonnen met ons project voor de herontwikkeling van het asielzoekerscentrum in Emmen, hebben we een dag van 8.00 tot 20.00 uur in het centrum gezeten. We liepen rondes met de mensen van het COA, volgden de casemanagers, spraken met de vluchtelingen over de appartementen en met de kinderraad over de speeltuinen en hangplekken. Het gaf ons een beter beeld van hoe het leven in een asielzoekerscentrum eruit ziet.
AZC Emmen is een zogenaamde gezinslocatie. Dit betekent dat de vluchtelingen weliswaar te horen hebben gekregen dat ze niet in Nederland worden geaccepteerd, maar dat ze pas worden uitgezet als hun kinderen de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt. Het is een somber vooruitzicht en voor sommigen betekent het dat het verblijf in het centrum jaren kan duren.
In het reguliere appartement van 80 m2 huisvest het COA twee gezinnen. Vier tweepersoonskamers zijn georganiseerd rond een gedeelde woonkamer met keuken, een badkamer en een toilet. Omdat de twee families samen in één huis zijn geplaatst, ontstaan ​​er door een gebrek aan privacy veel conflicten. Het resultaat is vaak dat de gezinnen zich terugtrekken in hun slaapkamers, alle bedden in de ene zetten en de andere als woonkamer gebruiken. De gedeelde woonkamer wordt verlaten als een neutrale zone.

We zijn op zoek gegaan naar een mogelijkheid om meer flexibiliteit in het woningtype te creëren om de privacy van de bewoners te vergroten. Toen we de opdracht nauwkeuriger bekeken, zagen we dat er een klein verschil was tussen de benodigde oppervlakte voor een woonkamer (11 m2) en een tweepersoonskamer (10 m2). Als we slechts 1 m2 aan de slaapkamer zouden toevoegen, zou het ook kunnen worden geprogrammeerd als woonkamer. Dat zorgde voor veel meer flexibiliteit in het gebruik.

We ontwierpen een nieuw type appartement voor twee gezinnen. Ze delen nog steeds de badkamer, het toilet en de keuken, maar we introduceerden een tweede “hal”. Het is een af te sluiten ruimte van de gemeenschappelijke ruimtes en die toegang geeft tot de privékamers, waarvan er één als woonkamer zou kunnen worden beschouwd. Het type is ook nog perfect operationeel voor het traditionele programma voor acht personen.

Deze aanpak werd erkend door het COA en we werden gevraagd om onze visie te geven op verschillende opgaven; de herontwikkeling van kantoorgebouwen (Maastricht, Apeldoorn), militaire kazernes (Katwijk) en zelfs een kerk (Apeldoorn) en maakten typologieën voor nieuwe centrumprojecten in Emmen, Almere en Burgum.

In AZC Almere zou de woningdichtheid iets hoger zijn dan in de stad, maar nog steeds vergelijkbaar. Het aantal inwoners per ha zal echter extreem hoog zijn, aangezien de gemiddelde bezetting per huis bijna vier keer zo hoog is. Voor ons betekende dit dat de openbare ruimte rond de gebouwen en de persoonlijke leefruimte onder druk zou komen te staan. Daarom stelden we een stedenbouwkundig plan voor met zoveel mogelijk afstand tussen straat en gevel. De woningtypes varieerden van galerijtypes tot de “Hollandse” bebo; een gestapeld type met alle voordeuren op straatniveau.

Het planconcept voor AZC Burgum is gegeven door het COA. Het centrum is gelegen naast een woonwijk. Wij werden gevraagd om de wooneenheden na de functie als asielzoekerscentrum klaar te maken voor een tweede leven. Daarom moet de strategie het gemakkelijk maken om de woningen in de toekomst te veranderen in gewone eengezinswoningen en deze te verkopen aan particuliere eigenaren.